GÜVENLİK SORUŞTURMASI VE ARŞİV
ARAŞTIRMASI YÖNETMELİĞİ
Bakanlar Kurulu Kararı Numarası ve Tarihi: 2000/284 - 14.2.2000
Dayandığı Kanun Numarası ve Tarih: 4045 - 26.10.1994
Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı: 12 Nisan 2000 - Sayı: 24018
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi
sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin,
ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye
düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu
kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını
belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat
teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak
personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını
düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi
olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin,
ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye
düşebileceği bilgi ve belgeleri, bunların toplanmasını ve işlemini
yürüten bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili birim
ve kısımlarının belirlenmesini, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet
ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde
çalışacak personeli, ayrıca bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının
yurtdışı teşkilatlarında sürekli görevlendirilecek bütün personel
için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının esas
ve usullerini, bunu yapacak mercileri, hakkında güvenlik soruşturması
ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan
kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticilerini
kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Kanunun
1 inci maddesine dayanılarak çıkarılmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
a) Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler: Bakanlıklar ile kamu
kurum ve kuruluşlarında yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi
olmaları halinde Devletin güvenliğini, iç ve dış menfaatlerini,
ulusal varlığını ve bütünlüğünü zarara uğratabilecek veya tehlikeye
düşürebilecek mesaj, doküman, rapor, araç, gereç, tesis ve yerler
hakkında kayıt edilmiş veya edilmemiş bilgi ve belgeleri,
b) Gizlilik dereceli birim ve kısım: Gizlilik dereceli bilgi
ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarındaki
makam sıralamasını,
c) Gizlilik dereceli yer: Gizlilik dereceli mesaj, doküman, rapor,
araç, gereç ve tesisler ile korunmaması halinde iç ve dış menfaatlerimizin
zarar görebileceği materyallerin muhafaza edildiği, bulundurulduğu
ve bunların korunması için güvenlik tedbirleri alınmış olan her
türlü dolap, kasa, oda ve sınırlandırılmış bölgeyi,
d) Gizlilik dereceleri: Yetkisiz kimselere açıklanması sakıncalı
görülen bilgilerin önem derecesine göre sıralanması ve adlandırılmasını,
e) Bilmesi gereken: Bir gizli evrakı veya dokümanı ancak görevinden
dolayı öğrenen, onu inceleyen, uygulayan ve korumaktan sorumlu
bulunanları,
f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen
aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde
ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit
olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını,
g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından
halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde
ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit
olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının,
ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin
mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması
ve değerlendirilmesini,
h) Mesaj: Açık veya kapalı olarak her türlü haberleşme araçlarıyla
gönderilmek üzere hazırlanmış bilgi veya haberleri,
i) Doküman: Mesaj dışında kalan her türlü yazılı, basılı veya
teksir edilmiş kitap, dergi, broşür, etüd, mektup, program, emir,
mumlu kağıt, kroki, plan, harita, film, fotoğraf, teyp ve video
kaseti, manyetik bant, disket ve benzeri diğer belgelerle kayıt
edilmiş veya kayıt edilmemiş her türlü bilgi ve belgeleri içeren
materyalleri,
j) İstihbarat: Çeşitli kaynak ve araçlardan elde edilen haberlerin
sınıflandırılması, kaydı, kıymetlendirilmesi ve yorumlanmasından
çıkarılan sonucu,
k) Yıkıcı ve bölücü faaliyet: Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez
bütünlüğünü bozmayı, Devletin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye
düşürmeyi, temel hak ve hürriyetleri yok etmeyi hedefleyen faaliyetleri,
l) Üst kademe yöneticileri: Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının
üst kademelerinde görev alan ve genel devlet politikası içerisinde,
kuruma verilmiş olan kamu hizmetlerinin sevk ve idaresinde yetkiyi
haiz olup, sorumluluk taşıyan, en üst düzeyde yönetsel politika
konularında karar verme sorumluluğuna sahip olan, kuruluşun planlama,
örgütlendirme, personel ve kadrolarını yönetme, denetim ve temsil
gibi işlevlerini yapan en az genel müdür ve benzeri düzeyde kişileri,
ifade eder.
Gizlilik derecelerinin sınıflandırılması
Madde 5- Gizlilik dereceleri aşağıda belirtildiği şekilde dört
sınıfa ayrılır.
a) Çok gizli: Bilmesi gerekenlerin dışında diğer kişilerin bilmelerinin
istenmediği ve izinsiz açıklandığı takdirde Devletin güvenliğine,
ulusal varlık ve bütünlüğe, iç ve dış menfaatlerimize hayati bakımdan
son derece büyük zararlar verecek, yabancı bir devlete faydalar
sağlayacak ve güvenlik bakımından olağanüstü önemi haiz mesaj,
rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler için kullanılır.
b) Gizli: Bilmesi gerekenlerin dışında diğer kişilerin bilmelerinin
istenmediği ve izinsiz açıklandığı takdirde Devletin güvenliğine,
ulusal varlık ve bütünlüğe, iç ve dış menfaatlerimize ciddi şekilde
zarar verecek, yabancı bir devlete faydalar sağlayacak nitelikte
olan mesaj, rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler için
kullanılır.
c) Özel: İzinsiz açıklandığı takdirde, Devletin menfaat ve prestijini
haleldar edecek veya yabancı bir devlete faydalar sağlayacak nitelikte
olan mesaj, rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler için
kullanılır.
d) Hizmete özel: Kapsadığı bilgi itibarıyla çok gizli, gizli
veya özel gizlilik dereceleri ile korunması gerekmeyen fakat bilmesi
gerekenlerden başkası tarafından bilinmesi istenmeyen mesaj, rapor,
doküman, araç, gereç, tesis ve yerler için kullanılır.
Gizlilik dereceli birim, kısım ve görevler
Madde 6- Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları; varsa, gizlilik
dereceli birim ve kısımlarıyla görevlerin neler olduğunu belirleyen
gizlilik dereceli yönergelerini (...) yürürlüğe koyarlar ve güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlara gönderirler.
(*)
(*) (...) içindeki "Başbakanlığın uygun görüşünü alarak"
ibaresi 29 Mart 2001 tarih ve 24357 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan,
Bakanlar Kurulunun 2.3.2001 tarih ve 2001/2090 sayılı kararı ile
yayımlanan yönetmelikle yürürlükten kaldırılmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasını
Yapacak Makamlar ve Uygulanacak Esaslar
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlar
Madde 7- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Milli İstihbarat
Teşkilatı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki
idare amirlikleri tarafından yapılır.
İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık İstihbarat Harekat ve Bilgi Toplama
Dairesi Başkanlığı'ndaki bilgi kayıtları ile Adalet Bakanlığı
Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ndeki adli sicil kaydı,
talepleri üzerine, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını
yapacak makamlar ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin ilgili birimlerine
verilir.
Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması
yapılacak personel
Madde 8- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması; gizlilik
dereceli birim ve kısımlar ile askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında
ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel
hakkında yapılır.
Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri, güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırmasını; bakanlıklar, kamu kurum ve
kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımları ile yurtdışı
teşkilatında ve askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında ve
ceza infaz kurumu ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel hakkında
yapar.
Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı; Emniyet Genel Müdürlüğü
ve mahalli mülki idare amirliklerinin görev ve yetkileri saklı
kalmak kaydıyla, güvenlik soruşturmasını Milli İstihbarat Teşkilatında,
Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında çalışacak personel
ile bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli
birim ve kısımlarının hiyerarşik olarak bağlı bulunduğu üst kademe
yöneticilerinden müsteşar, genel müdür, vali, büyükelçi ve müstakil
birim amirleri ile bunların yardımcıları ve ayrıca yurtdışı teşkilatında
sürekli görevlendirilecek bütün personel hakkında, arşiv araştırmasını
ise sadece gizlilik dereceli birim ve kısımlarda görev alacaklar
ile bunların bu fıkrada sayılanlar dışında kalan yöneticileri
ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında
yapar.
(Ek fıkra: 2000/1391 - 28.9.2000)
Ayrıca, müşterek kararname ile atanacak personelden hakkında
güvenlik soruşturması yapılmamış olanlar için Başbakanlıkça arşiv
araştırması yaptırılır.
Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü'nün
birbirlerinin personeli hakkında yapacakları güvenlik soruşturması
ve arşiv araştırmasının esas ve usulleri ile bu Yönetmeliğin uygulanmasında
kullanılacak bilgi ve belgelerin karşılıklı değişimi Başbakanın
onayıyla yürürlüğe konulacak esaslar ile düzenlenir.
Türk Silahlı Kuvvetlerince yapılacak güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması
Madde 9- Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer
alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması,
Türk Silahlı Kuvvetlerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak
yönerge uyarınca yapılır.
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının
yenilenmesi
Madde 10- Gerekli görülen hallerde ilgili bakanlıklar ile kamu
kurum ve kuruluşları, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının
yenilenmesini isteyebilirler.
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında
araştırılacak hususlar
Madde 11- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin
içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak;
a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu,
geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği,
b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk
kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler
bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin
olup olmadığı,
c) Yıkıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk
Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına
aykırı davranıp davranmadığı,
d) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde
kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine
düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı,
e) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet
mensupları ve temsilcileriyle ilgi derecesinin iç yüzü ve nedeni,
f) Sır saklama yeteneğinin olup olmadığı, araştırılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasında
İzlenecek Yöntem
Yöntem
Madde 12- Bu Yönetmelik kapsamına giren bakanlıklar ile kamu
kurum ve kuruluşlarınca yaptırılacak güvenlik soruşturması ve
arşiv araştırmasında aşağıdaki yöntem izlenir:
a) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formundaki sorular
nüfus kayıtlarında yapılan tashih ve değişiklikler belirtilmek
ve isimler açıkça yazılmak suretiyle cevaplandırılır ve nüfus
cüzdanı örneği noksansız olarak doldurularak istek yazısı ekinde
soruşturmayı yapan makama bildirilir.
b) Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması
istenilen kişiler için kurum ve kuruluşunca Adalet Bakanlığı Adli
Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünden sağlanan adli sicil kaydıyla
ekteki formdan bir örneği kişinin nüfusa kayıtlı olduğu il valiliğine,
bir örneği ikamet ettiği il valiliğine, bir örneği Emniyet Genel
Müdürlüğüne, bir örneği de ilgisine göre Milli İstihbarat Teşkilatı
Müsteşarlığına gönderilir. Bir örneği de istekte bulunan kurum
ve kuruluşun dosyasında saklanır. Türk Silahlı Kuvvetlerince yaptırılacak
arşiv araştırmalarında forma adli sicil kaydının eklenmesi zorunlu
değildir.
c) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması isteminin
ilgili makama ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonuçları
en geç 30 gün, güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 gün içinde
cevaplandırılır. Soruşturma ve araştırma sonucunu içeren bilgi
ve belgeler ilgilinin güvenlik makamlarındaki dosyasında asgari
"gizli" gizlilik derecesinde saklanır.
d) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını isteyen makama,
kişi hakkında karar vermeye yeterli bilgiler aktarılır.
e) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının nasıl ve ne
şekilde yapılacağı, soruşturma ve araştırma yapmaya yetkili makamların
görev talimatları ile belirlenir.
f) Mahalli mülki idare amirliklerince yapılmış olan güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırmasında olumsuz durumu saptananların
evrakının bir örneği dosya açılmak üzere Emniyet Genel Müdürlüğüne
gönderilir.
g) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında olumsuz durumu
saptananlarla ilgili bilgiler Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı
ve Emniyet Genel Müdürlüğünce karşılıklı olarak birbirlerine aktarılır.
h) Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığınca yapılacak güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması istemleri, Türk Silahlı Kuvvetlerinin
istemleri hariç, doğrudan Başbakanlığa iletilir.
Gizliliğe uyma
Madde 13- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde
kesinlikle gizliliğe uyulur. Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu
bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Sorumluluk
Madde 14- İlgili bakanlık ile kamu kurum ve kuruluşlarının amirleri
güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını bu Yönetmelik hükümlerine
göre yaptırmaktan sorumludurlar.
Değerlendirme
Madde 15- (Değişik: 2001/2090 - 2.3.2001) Yaptırılan güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin
olumsuz olması halinde, kişinin gizlilik dereceli birim, kısım
ve gizlilik dereceli yerler ile askeri, emniyet ve istihbarat
teşkilatları, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılıp
çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri
gibi hususları incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine
sunmak üzere; bakanlıklarda müsteşarın, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında
en üst amirin, üniversitelerde rektörün, illerde valinin başkanlığında,
personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik işlerinden
sorumlu birim amirinden oluşan "Değerlendirme Komisyonu"
kurulur. Başbakanlıkta kurulacak Değerlendirme Komisyonu Müsteşar
veya görevlendireceği müsteşar yardımcısının başkanlığında, Kanunlar
ve Kararlar Genel Müdürü ile Personel ve Prensipler Genel Müdürünün
katılımıyla oluşur. Türk Silahlı Kuvvetlerinde ise bu Komisyonun
oluşumu kendi yönergeleri ile belirlenir. Değerlendirme Komisyonunun
çalışma tutanakları ve kararları gizlidir.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 16- 8/3/1990 tarihli ve 90/245 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile yürürlüğe konulan Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- (Değişik: 2001/2090 - 2.3.2001) Bu Yönetmeliğin
6 ncı maddesinde öngörülen yönergeler 1/7/2001 tarihine kadar
yürürlüğe konulur.
Geçici Madde 2- Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca güvenlik soruşturması
ve arşiv araştırması yapılacak olanlar dışında kalanlar hakkında,
26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce yapılmış bulunan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması
sonucunda ilgililerin dosyasına konulmuş olan ve mahkemelerce
verilen cezalara ilişkin adli sicil kayıtları dışındaki kayıt
ve fişler ilgilinin başvurusu aranmaksızın dosyasından çıkartılır
ve imha edilir.
Geçici Madde 3- Bu Yönetmelik hükümlerine göre güvenlik soruşturması
ve arşiv araştırması yapılacak olanlar hakkında daha önce yapılmış
olan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçları geçerliliğini
korur.
Yürürlük
Madde 17- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 18- Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GÜVENLİK SORUŞTURMASI VE ARŞİV ARAŞTIRMASI
FORMU
Soyadı
Adı
1- İkametgah Adresi
......................................................................………………..
2- Halen Oturma Adresi
.......................................................................……………….
3- Öğrenim durumu
En Son Bitirdiği Okulun Adı ve Yeri Tarihten Tarihe
...............................………………….........................19.......19....
4- Aileye Dair Bilgiler
Soyadı Adı Doğum yeri ve Tarihi Uyrukluğu Yaşayanların Adresi
Babasının .....................................................................…………………………….
Annesinin .....................................................................…………………………….
Eşinin ........................................................................………………………………
Kardeşinin ....................................................................……………………………
(18 Yaşından ..................................................................…………………………..
Büyük olanlar) ................................................................………………………….
5- En Son Çalıştığınız Yer
İşinin Çeşidi Tarihten Tarihe İşverenen Adresi Ayrılış Sebebi
....................... ............... ................ ...............
6- HAKKINIZDA VERİLMİŞ BULUNAN MAHKUMİYET HÜKMÜ VEYA HALEN DEVAM
EDEN CEZA DAVASI BULUNUP BULUNMADIĞI
VAR YOK
YUKARIDAKİ BİLGİLERİN DOĞRU OLDUĞUNU BİLDİRİRİM:
İMZA VE TARİH
NÜFUS CÜZDAN SURETİ
Soyadı :
Adı :
Baba Adı :
Ana Adı :
Doğum Yeri :
Doğum Tarihi :
Medeni Hali :
Uyrukluğu :
Dini :
İl :
İlçe :
Mahalle :
Köy :
Cilt No :
Sayfa No :
Kütük Sıra No :
Veriliş Sebebi :
Veriliş Tarihi :
Seri No :
Kayıtlı Olduğu :
Nüfus İdaresi :
Askerlik Hizmeti :
a) Başlama Tarihi:
b) Terhis Tarihi :
Cezaları :
NÜFUS CÜZDANI SURETİNİ ONAYLAYANIN
SOYADI ADI GÖREVİ İMZA - MÜHÜR TARİH
------ --- ------ ------------ -----
NOT: BU FORM KESİNLİKLE DAKTİLO İLE DOLDURULACAKTIR
|